Zamek w Melsztynie

Tajemnicze ruiny wznoszące się wśród drzew na wzgórzu Zamczysko w Melsztynie to pozostałości dawnego zamku Spycmira z XIV w. Choć ich stan pozostawia wiele do życzenia i nie wyglądają tak okazale jak wiele zachowanych zamków, to mimo to warto odwiedzić to miejsce. Prowadzone na wzgórzu prace zabezpieczające ruiny odkrywają wiele tajemnic i legend związanych z Zamkiem w Melsztynie.

Na wzgórzu Zamczysko, nad brzegiem Dunajca w Melsztynie wychyla się wśród drzew fragment XIV wiecznych murów Zamku w Melsztynie. Choć swoją nazwę zaczerpnął podobno od znajdujących się u stóp wzgórza młynów (Mellstein – koło młyńskie), współcześnie z przysłowiową świecą szukać tu resztek wiekowych młynów a zobaczycie tylko ruiny zamku.  Zajmujące ten teren w czasach świetności zamczysko górowało nad okolicą, jednakże po latach zaniedbań niszczało i popadało w ruinę. Dziś prowadzone na wzgórzu prace odsłaniają fragmenty wiekowych murów, wejścia do dolnej części zamku i inne ciekawostki. Jeśli ciekawi jesteście, jak wygląda obecnie teren zamkowy w Melsztynie wybierzcie się tu na wycieczkę.

Zamek w Melsztynie
Zamek w Melsztynie

Dojazd i parking

      Planując dojazd do Melsztyna wybraliśmy drogę z Brzeska w kierunku Jurkowa.  W Jurkowie skręciliśmy w drogę wiodącą do Biskupic Melsztyńskich a dalej do Melsztyna. W Melsztynie kierowaliśmy się zgodnie z oznaczeniami wskazującymi drogę do zamku i po pokonaniu stromej, wąskiej drogi wiodącej na zamkowe wzgórze dotarliśmy na parking. Parking znajduje się ok 200 m od zamku, po lewej stronie drogi. Na Zamek w Melsztynie dotrzecie z niego piechotą, asfaltową ścieżką za mniej niż 5 minut.

Zamek w Melsztynie - parking
Zamek w Melsztynie - parking

Historia Zamku w Melsztynie

  • XIV w.

        Historia Zamku w Melsztynie rozpoczyna się w 1347 r., gdyż wówczas krakowski kasztelan Spycmir z Melsztyna rozpoczął budowę zamku. Jego wznoszenie rozpoczął od wschodniej części wzgórza, przy chroniących go stromych stokach. Wówczas składał się on z części mieszkalnej, okrągłej wieży, cysterny na wodę i budynków gospodarczych. Pewnym jest, że w 1364 r. erygowano zbudowaną na zamku kaplicę.

  • XV w.

        Początkowo pełniący funkcję rezydencji Melsztyńskich zamek rozbudowano pod koniec XIV w. wznosząc po zachodniej stronie wzgórza pięciokondygnacyjną wieżę militarno – mieszkalną (Obecnie na wzgórzu możemy podziwiać jej fragmenty). A stary i nowy zamek połączono murem. Przebudowa z 1461 r. pozwoliła na wykorzystanie przy obronie Zamku w Melsztynie broni palnej

Zamek w Melsztynie - ruiny
Zamek w Melsztynie - ruiny
  • XVI – XVIII w.

        Rodzinna rezydencja Melsztyńskich w 1511 r. po sprzedaży trafiła w ręce Jordanów. W połowie wieku XVI przebudowali oni najstarszą część zamku, z widokiem na Dunajec, w rezydencję magnacką. Na dolinnej kondygnacji zamku usytuowano strzelnice szczelinowe, a na piętrze przygotowano pomieszczenia reprezentacyjno – mieszkalne.

        W takiej formie, pomimo zmieniających się właścicieli melsztyńskiego zamku, twierdza dotrwała do XVIII w. Jednak przejęcie Zamku przez konfederatów barskich w 1770 r. było powodem jego spalenia i upadku w ruinę.

  • XVI – XVIII w.

Rodzinna rezydencja Melsztyńskich w 1511 r. po sprzedaży trafiła w ręce Jordanów. W połowie wieku XVI przebudowali oni najstarszą część zamku, z widokiem na Dunajec, w rezydencję magnacką. Na dolinnej kondygnacji zamku usytuowano strzelnice szczelinowe, a na piętrze przygotowano pomieszczenia reprezentacyjno – mieszkalne.

  • XIX w.

        Miłośnik zabytków, Karol Lanckoroński w 1879 r próbował ochronić ruiny przed niszczeniem, dlatego od 1885 r. na dziedzińcu zamkowym utworzył „schronisko melsztyńskie” dla turystów. Rok później (1886 r.) Lanckoroński przekazał prawa do ochrony obiektu nowym właścicielom, przez co Melszyn przestał być rodową własnością Lanckorońskich.

Zamek w Melsztynie - wejście na zamek
Zamek w Melsztynie - wejście na zamek
  • Czasy współczesne

        Jakiś czas wzgórze i Zamek w Melsztynie znajdowało się w rękach Nadleśnictwa Brzesko, które nie podejmowało żadnych kroków w celu utrzymania cennych ruin. Gmina Zakliczyn od 2008 r. podjęła się zabezpieczenia ruin Zamku w Melsztynie. Szczerze powiedziawszy ich działania przyniosły już efekt i od 2017 r. można popatrzeć jak zdewastowane ruiny stopniowo odzyskują dawny blask. Jednak proces odbudowy twierdzy na wzgórzu Zamczysko to proces długotrwały i bardzo kosztowny.

Zamek w Melsztynie

Zamek w Melsztynie - wieża donżon
Zamek w Melsztynie - wieża donżon

      Po dotarciu na szczyt wzgórza w pierwszej kolejności ujrzeliśmy fragmenty XV w. wieży zwanej donżon. Ku naszemu zdziwieniu teren wokół był zadbany i dzięki drewnianym pochylniom biegnącym przy murach mogliśmy obejść mury wierzy dookoła i zajrzeć do niższych pomieszczeń zamku dolnego.

Zamek w Melsztynie - arkadowe mury obronne
Zamek w Melsztynie - arkadowe mury obronne

      Po zapoznaniu się z wyglądem odbudowywanej z wolna wieży przeszliśmy wzdłuż pozostałości urokliwych arkadowych murów obronnych z XVI w. w stronę wschodnią. Jak wspominaliśmy od strony wschodniej wzgórza Zamczysko znajdowały się najstarsze zabudowania rezydencji Melsztyńskich, których resztki murów mogliśmy zobaczyć.  Jednak najpiękniejszą niespodzianką w tej części wzgórza był roztaczający się stąd widok panoramy z Dunajcem. Magiczny! Gmina Zakliczyn zadbała o miejsce na odpoczynek dla odwiedzających Zamek w Melsztynie turystów i zarówno przy punkcie widokowym jak i w pobliżu wieży skorzystać możecie z ławeczek.

Zamek w Melsztynie - widok na Dunajec
Zamek w Melsztynie - widok na Dunajec

Legendy melsztyńskie

       O Melsztyńskich i o ich zamku krążą dwie legendy:

  • Legenda o podziemnym przejściu do Zakliczyna

        Według niej biegnące pod zamkiem lochy miały stanowić drogę ucieczki do oddalonego o 3 km klasztoru reformatorów w Zakliczynie, aby mieszkańcy zamku mogli ukryć się przed nieprzyjacielem. Dalsza część legendy mówi, że w lochach miały znajdować się ukryte skarby, których strzegł ponoć sam szatan.

  • Legenda o rycerzu

        Mówi ona o Spytku z Melsztyna, który odrzucił rządy biskupa Oleśnickiego sprawującego władze nad małoletnim Władysławem Jagiełłą, co doprowadziło do bitwy pod Grotnikami w 1439 r. Ranny w boju Melsztyński został osądzony zdrajcą i pozostawiony bez szat i zbroi na polu bitwy, aż zmarł. Ciało Melsztyńskiego pozwolono pochować rodzinie dopiero po trzech dniach. Od tej pory na drodze wiodącej do zamku ma pojawiać się, postać jadącego powoli rycerza w zbroi, któremu naprzeciw wychodzi kobieta w bieli.

Zamek w Melsztynie - panorama ze wzgórza zamkowego
Zamek w Melsztynie - panorama ze wzgórza zamkowego

       Odwiedziny ruin Zamku w Melsztynie to pomysł na krótką wycieczkę. Obecnie nie zobaczycie w tym miejscu pięknych komnat czy zabytków a jedynie ruiny dawnej twierdzy. Jednakże roztaczające się stąd widoki są cudowne. Wybierając się do Melsztyna możecie po drodze obejrzeć inne zamki wznoszące się nad Dunajcem lub odpocząć nad jego brzegiem.

Więcej informacji znajdziecie pod adresem: Zamek w Melsztynie
Share on facebook
Share on twitter
Share on google
Share on linkedin

Dodaj komentarz