Zamek Tenczyn w Rudnie

Szlak Orlich Gniazd, czyli twierdz, chroniących granice Królestwa Polskiego skupiał w czasach swej świetności liczne zamczyska. Jednakże obecnie wiele z nich zniknęło z powierzchni ziemi lub popadło w ruinę. Choć Zamek Tenczyn, który odwiedziliśmy wygląda na okazałą budowlę, jeszcze kilka lat wstecz zaliczylibyśmy do zagrażających odwiedzającym ruin. Jesteście ciekawi jak wygląda on obecnie?

Lokalizacja i parking

Leżący na terenie Jury Krakowsko – Częstochowskiej we wsi Rudno zamek zachwyca swoją odbudowywaną z wolna bryłą już z oddali. Choć mieliśmy okazje oglądać go przed kilku laty, gdy był, krótko mówiąc ruiną, obecnie zachęca do zwiedzania. Jadąc drogami Rudna już z daleka widać zamkową wieżę. Inicjatorzy odbudowy Zamku Tenczyn oprócz odnowienia murów twierdzy zadbali też o darmowy parking dla turystów ulokowany u podnóża zamku.

Zamek Tenczyn w Rudnie - dziedziniec
Zamek Tenczyn w Rudnie - dziedziniec

Historia Zamku Tenczyn

Zamek Tenczyn w Rudnie
Zamek Tenczyn w Rudnie

        Wzmianka o zamku z Rudna figuruje już w dokumentach z 1308 r., gdy na ziemiach tych przebywał Władysław Łokietek. Przyjmuje się jednak, iż pierwszy drewniany zamek w Tenczynie należał do krakowskiego kasztelana Nawoja z Morawicy. Nawój miał wznieść najwyższą z wież Zamku Tenczyn, jednak twórcą murowanej twierdzy był jego syn – Andrzej, który jako pierwszy posługiwał się nazwiskiem Tęczyński. Po przebudowach z ręki wnuka Nawoja – Jaśka zamek wzbogacił się o kaplicę. Z XV w. dokumentów wynika także, że tutejsze Ole Gniazdo służyło Władysławowi Jagielle do więzienia ważnych jeńców krzyżackich spod Grunwaldu.

Zamek Tenczyn w Rudnie - mury
Zamek Tenczyn w Rudnie - mury

     Do połowy XVI w. wygląd Zamku Tenczyn nie ulegał znacznym zmianom. Mieściły się za to przy nim folwark, łaźnia i browar ze słodownią. Rosnąca pozycja rodu Tęczyńskich powodowała, iż w murach twierdzy gościli m.in. Mikołaj Rej z Nagłowic, Jan Kochanowski czy Piotr Kochanowski.

Zamek Tenczyn w Rudnie - ruiny
Zamek Tenczyn w Rudnie - ruiny

    Zaś od roku 1570, Jan Tęczyński przebudowywał zupełnie zamek. Ówczesna budowla posiadała trzy skrzydła zdobione renesansowymi attykami, krużgankami. Trwająca do XVII w. przebudowa Zamku Tenczyn wzbogaciła jego wygląd o mur kurtynowy, barbakan i pięciokątne basteje. W XVII w. Agnieszka z Tęczyńskich Firlejowa przebudowała jeszcze gruntownie zamkową kaplicę. Od 1655 r. zamek zmagał się z najazdem Szwedów, którzy po zdobyciu twierdzy i wymordowaniu obrońców spalili Zamek Tenczyn.

Zamek Tenczyn w Rudnie - widok na wieżę Nawojową i dziedziniec
Zamek Tenczyn w Rudnie - widok na wieżę Nawojową i dziedziniec

     W XVIII w. zmienili się właściciele zamku. Dobra Tęczyńskich za sprawą małżeństw przeszły w ręce Adama Sieniawskiego, następnie Adama Czartoryskiego i jego córki – Izabeli Lubomirskiej. Stopniowo odbudowywaną po potopie szwedzkim twierdzę dotknął jednak kolejny pożar, wywołany tym razem przez piorun, powodując jego stopniowy upadek. W roku 1816 Zamek Tenczyn stał się własnością rodu Potockich i pozostał w ich rękach do wybuchu II Wojny Światowej.

Zamek Tenczyn w Rudnie - komnaty
Zamek Tenczyn w Rudnie - komnaty

     Wiek XXI przyniósł dla zamku z Rudna ratunek przed zupełnym upadkiem. Staraniem stowarzyszenia „Ratuj Tenczyn” nagłośniono sytuację zamkowych ruin i pozyskano środki na ich zabezpieczenie i odnowienie. Dzięki współpracy Gminy Krzeszowice i spadkobierców rodziny Potockich zamek ponownie otwarto dla zwiedzających od 2016 r.

Mały Wawel - Zamek Tenczyn

Zamek Tenczyn w Rudnie - mury zamkowe
Zamek Tenczyn w Rudnie - mury zamkowe

       Wzniesiony na dawnym wulkanicznym wzgórzu zamek ma w sobie wiele ciekawostek do zobaczenia.  Choć już teraz po odbudowie wygląda okazale to, jakież wrażenie musiał sprawiać na przybywających do niego w czasach swej świetności. Z powodu swojej bryły i z powodu bycia własnością jednego z najzamożniejszych małopolskich rodów – Tęczyńskich – zwano go Małym Wawelem.

Zamek Tenczyn - sień
Zamek Tenczyn - sień

       Aby dostać się do wnętrza Zamku Tenczyn musieliśmy przejść przez barbakan, w którym mieści się kasa. W cenie biletu macie zapewnione grupowe oprowadzanie po Zamku Tenczyn przez przewodnika. Dalej pokonaliśmy sień, która w sytuacjach zagrożenia służyła obrońcom otworami strzelniczymi. Wychodząc z dawnej sieni zauważyliśmy resztki dawnej wieży bramnej. Na terenie zamku możecie zobaczyć pozostałości przyzamkowych budynków, kaplicę, komnaty i trzy średniowieczne baszty:

Zamek Tenczyn w Rudnie -barbakan i brama główna
Zamek Tenczyn w Rudnie -barbakan i brama główna
  • od północy – baszta Dorotka (XIV w. najstarsza)
  • od wschodu – baszta Izabela
  • od południowego – wschodu – baszta więzienna (turma).
Zamek Tenczyn w Rudnie - ścieżka wokół zamku
Zamek Tenczyn w Rudnie - ścieżka wokół zamku
Zamek Tenczyn w Rudnie - wieża Nawojowa
Zamek Tenczyn w Rudnie - wieża Nawojowa

        Gdy dotrzecie do serca Zamku Tenczyn warto wybrać się na ulokowaną przy dziedzińcu zamku górnego wieży Nawojowej. Po pokonaniu licznych drewnianych schodów dotrzecie na szczyt, z którego można podziwiać panoramę okolicy i zabudowań zamkowych. Świetnie prezentują się stąd także ruiny zamkowej kaplicy. Podczas naszej wizyty odbywał się na zamku jarmark średniowieczny, który świetnie wpisywał się w klimat miejsca.

Zamek Tenczyn w Rudnie - amonit
Zamek Tenczyn w Rudnie - amonit

        Spacerując wśród murów warto wybrać się na obchód barbakanu. Ta część Zamku Tenczyn w Rudnie obfituje w skamieliny i z łatwością odszukacie tu odciśnięte w skałach amonity.

Legendy tenczyńskie

Zamek Tenczyn w Rudnie
Zamek Tenczyn w Rudnie

Płacząca kobieta

       Podobno podczas oświetlanych przez księżyc nocy w wieży Nawojowej widać postać płaczącej kobiety i słychać szczęk żelaza. Jest to podobno duch Doroty Tęczyńskiej ukaranej za „nieprzyzwoite praktyki”.  Jej postać znika po rozbrzmieniu dzwonu z pobliskiego klasztoru. 

Zamek Tenczyn w Rudnie - kaplica zamkowa
Zamek Tenczyn w Rudnie - kaplica zamkowa

Skarb

       Inna legenda dotyczy ukrytego w lochach skarbu. Podobno znajduje się on w trzeciej, najgłębszej części lochów pod kaplicą. Skarbu mają strzec diabły pod postaciami psów, jednak przez dwa dni w roku tracą one swoją moc i nie strzegą owych bogactw. Jeśli uważacie się za śmiałków zdolnych przechytrzyć diabły wybierzcie się do Tenczyna w Boże Narodzenie lub Wielkanoc. Jednak wówczas zamiast diabłów obawiajcie się cienia rycerza, przez którego nikt, kto go spotkał nie wrócił do domu.

Zamek Tenczyn w Rudnie - panorama
Zamek Tenczyn w Rudnie - panorama

        Podsumowując Zamek Tenczyn w Rudnie przez swoją wielkość i klimat robi wrażenie. Po obejrzeniu odbudowywanych ruin nietrudno wyobrazić sobie jak pięknie wyglądał w pełnej krasie i jakie wrażenie wywierał na przybyłych. Dzięki pracy i odnawianiu murów coraz większa część zamkowych obiektów udostępniana jest dla turystów. Więc jeśli ciekawi jesteście, dlaczego i czy słusznie twierdze w Rudnie zwano Małym Wawelem, sprawdźcie to sami.

Zamek Tenczyn w Rudnie - wieża Nawojowa
Zamek Tenczyn w Rudnie - wieża Nawojowa
Więcej informacji znajdziecie pod adresem: Zamek Tenczyn
Share on facebook
Share on twitter
Share on google
Share on linkedin

Dodaj komentarz